یکی از علائمی است که می‌تواند در اثر اختلالات مکانیکی یا التهابی داخل مفصل ایجاد شود.

بیمار ممکن است احساس کند زانو در یک وضعیت گیر کرده و قادر به خم یا صاف کردن کامل آن نیست.

این علامت، به‌ویژه اگر به‌صورت ناگهانی و همراه با درد ایجاد شود، نیازمند بررسی دقیق علت زمینه‌ای است.

علائم قفل شدن زانو قفل شدن زانو ممکن است به شکل‌های مختلف بروز کند، از جمله: ناتوانی در صاف کردن کامل یا خم کردن زانو گیر کردن ناگهانی زانو هنگام راه رفتن یا تغییر وضعیت احساس وجود جسم یا مانع داخل مفصل درد، به‌خصوص هنگام تلاش برای باز یا بسته کردن زانو تورم و تجمع مایع داخل مفصل احساس تق‌تق، کلیک یا گیرکردن در زانو احساس بی‌ثباتی یا خالی کردن زانو محدود شدن دامنه حرکتی مفصل از نظر بالینی باید بین قفل مکانیکی واقعی (True Locking) و قفل کاذب (Pseudo-locking) تفاوت قائل شد.

در قفل مکانیکی واقعی، یک مانع فیزیکی داخل مفصل مانع حرکت می‌شود؛

در حالی که در قفل کاذب، درد، اسپاسم عضلانی یا التهاب می‌تواند باعث محدودیت حرکتی شود.

شایع‌ترین علل مهم‌ترین علل قفل شدن زانو عبارت‌اند از:

۱. پارگی منیسک پارگی‌های خاص منیسک، به‌ویژه پارگی Bucket-handle، می‌توانند با جابه‌جایی قطعه منیسک باعث گیرکردن مکانیکی زانو و عدم توانایی در اکستنشن کامل شوند. این حالت از علل مهم قفل مکانیکی زانو است.

۲. آسیب‌های غضروفی و استئوکندرال ضایعات غضروفی یا Loose body داخل مفصل ممکن است در فضای مفصلی جابه‌جا شده و به‌صورت متناوب یا دائمی باعث گیرکردن زانو شوند.

۳. آرتروز زانو در مراحل پیشرفته آرتروز، وجود استئوفیت، تغییر شکل سطوح مفصلی و اجسام آزاد داخل مفصل می‌تواند باعث احساس گیرکردن یا محدودیت حرکتی شود.

۴. آسیب رباطی و مشکلات همراه آسیب‌های رباطی، به‌ویژه آسیب ACL، ممکن است همراه با پارگی منیسک یا ضایعات غضروفی باشند و در چنین شرایطی بیمار علاوه بر بی‌ثباتی، علائم گیرکردن زانو نیز داشته باشد.

۵. التهاب و تجمع مایع مفصلی در برخی بیماری‌های التهابی یا پس از آسیب حاد، درد و افیوژن مفصل می‌توانند دامنه حرکتی زانو را به‌طور قابل توجهی محدود کنند و حالتی شبیه قفل شدن ایجاد کنند.

 

تشخیص علت قفل شدن زانو بر اساس شرح حال، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام می‌شود.

در معاینه، دامنه حرکتی، وجود افیوژن، حساسیت خط مفصلی، تست‌های منیسک و رباط‌ها و وضعیت ثبات مفصل بررسی می‌شود.

رادیوگرافی ساده می‌تواند در بررسی آرتروز، تغییرات استخوانی و برخی اجسام آزاد مفید باشد.

در مواردی که احتمال آسیب منیسک، غضروف یا سایر ساختارهای داخل مفصل مطرح باشد، MRI می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری ارائه کند.

روش‌های درمان درمان کاملاً به علت، شدت علائم، سن بیمار، سطح فعالیت و یافته‌های معاینه و تصویربرداری بستگی دارد.

درمان غیرجراحی در مواردی که قفل شدن ناشی از درد، التهاب یا آسیب‌هایی باشد که نیاز به جراحی فوری ندارند، ممکن است از روش‌های زیر استفاده شود:

کاهش موقت فعالیت‌های تشدیدکننده علائم کنترل درد و التهاب بر اساس شرایط بیمار فیزیوتراپی و تمرینات مناسب برای افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف زانو اصلاح فعالیت و بازگشت تدریجی به فعالیت‌های ورزشی درمان بیماری زمینه‌ای در موارد آرتروز یا بیماری‌های التهابی

درمان جراحی در صورت وجود قفل مکانیکی واقعی، به‌خصوص زمانی که یک پارگی جابه‌جا شده منیسک یا جسم آزاد داخل مفصل مانع حرکت زانو شده باشد، ممکن است درمان آرتروسکوپیک یا سایر روش‌های جراحی مورد نیاز باشد.

برای مثال، بسته به نوع و محل آسیب، در پارگی‌های منیسک ممکن است ترمیم منیسک یا در شرایط خاص منیسک‌کتومی محدود انجام شود.

در ضایعات غضروفی یا اجسام آزاد نیز روش درمان بر اساس اندازه، محل و شرایط مفصل انتخاب می‌شود. چه زمانی مراجعه سریع ضروری است؟ قفل شدن ناگهانی زانو، به‌خصوص پس از آسیب ورزشی یا ضربه، اگر همراه با ناتوانی در صاف کردن زانو، تورم قابل توجه یا درد شدید باشد، باید جدی گرفته شود.

در چنین شرایطی ارزیابی پزشکی برای تشخیص علت مکانیکی و تعیین درمان مناسب اهمیت دارد.

جمع‌بندی

قفل شدن زانو یک علامت است و نه یک تشخیص واحد. شناسایی علت آن، به‌ویژه افتراق قفل مکانیکی واقعی از محدودیت حرکتی ناشی از درد و التهاب، نقش مهمی در انتخاب درمان دارد.

پارگی منیسک، ضایعات غضروفی و اجسام آزاد داخل مفصل از علل مهم قفل مکانیکی هستند وموارد منتخب به صلاح دیدی پزشک باید جراحی انجام شود